5* - 5 sa zvezdicom

Autor: Jovana Nikolčić

Naučni esej - analiza medijskog dnevnika

Mediji su veoma značajni u formiranju celokupnog javnog mnjenja o celom društvu pa tako i o deci. Deca su ravnopravni članovi društva i upravo zbog toga  potrebno je adekvatno posvećivanje pažnje deci u medijima kako bi se stvorila realna slika o njihovim potrebama, mogućnostima, dostignućima, problemima i obavezama.

„Način na koji su u jednoj državi shvata detinjstvo kako se opaža ili stereotipizira ponašanje mladih, kako se tretiraju deca-u pogledu zakona koji treba da ih štite i politike koja treba da im ide u korist-zavise  od toga kako decu vide njeni građani. Sve je ovo svakako pod uticajem saznanja koje ljudi imaju o deci, a jedan od osnovnih izvora tih saznanja čine upravo mediji.“ (Kunkel i Smith, 1999:79)

ISTRAŽIVANJE

Istraživanje koje je vršeno imalo je za cilj da se  na osnovu dobijenih rezultata   prikaže koliko su deca prisutna u našim medijima, na koji način se prikazuju  i kakva su ona u tom kontekstu. Prilikom analize praćena su dva medija elektronski i štampani, Radio-televizija Vojvodine ( prvi program) i dnevne novine „Večernje novosti“.

RTV 1 je praćen 7 nedelja  u vremenskom periodu od 10. oktobra do 20.novembra 2009. godine, program je praćen u proseku 4 sata dnevno.

Večernje novosti su praćene 5 nedelja u vremenskom periodu od 27. novembra do 22. decembra 2009. godine.

REZULTATI ISTRAŽIVANJA

Televizija (RTV1)

Tokom sedmonedeljnog prikupljanja podataka o pojavljivanju i predstavljanju dece u medijima, konkretno na RTV deca su  najviše zastupljena u informativnom programu (55%), reklame (27%), kulturni program (9%) i zabavni program (9%).
U okviru informativnog programa deca su najčešće pasivni akteri, uglavnom se  samo spominju usputno, pojavljuju se  u određenim kadrovima i služe za privlačenje pažnje.

Sto se tiče celokupnog praćenog programa deca su uglavnom pasivna, objekti, pa se čak  koriste i kao statisti .Veoma je mali broj dece koja se prikazuju kao aktivni učesnici u društvu.

O deci se uglavnom govori kao o najugroženijima i  objektu zaštite i staranja odrasilih. Kroz različite priloge stereotipiziraju se deca,  njihovi problemi i potrebe, dok se veoma mali značaj pridaje njihovim dostignućima. Što se tiče izvora podataka o deci na RTV1 najveći broj podataka iznose novinari (34 %), drugi odrasili (24%), eksperti (18%), roditelj (12%) i dete (12%).

Štampa ( Večernje novosti)

Podaci petonedeljnog  praćenja dnevnih novina „ Večernje novosti“pokazuju da su tekstovi o deci u odnosu na druge tekstove u ovom periodu bili samo dva puta smešteni na naslovnoj strani i to nisu bili tekstovi nego fotografije koje su imale svrhu da popune prostor i privuku pažnju.

Tekstovi u kojim se pominju deca uglavnom su  se odnosili na neke druge teme, deca su pomenuta samo usputno najčešće kao najugroženija vrsta.

Što se tiče fotografija dece, uglavnom prate tekstove koje i nemaju veze sa decom (npr. kosovski izbori, fotografija nosioca pobedničke liste u Gračanici sa detetom u naručju koje ubacuje glasački listić u kutiju). Takve fotografije služe da privuku pažnju i to predstavlja jedan od najgorih primera političke zloupotrebe dece.

U tekstovima u Večernjim novostima deca su uglavnom pasivni akteri, bez aktivnog učestvovanja deteta u nekoj temi i njihova vidljivost je zbog toga veoma mala.

ZAKLJUČAK

U ova dva medija dete je pre svega predstavljeno kao pasivno, najčešće kao najugroženiji deo društva. Generalno veoma mala pažnja je posvećena deci uopšte , ona se pojavljuju  u prilozima i tekstovima kao sporedni akteri koji nadopunjuju i ulepšavaju priču.. Kada su u pitanju aktivna prezentovanja dece to su veoma retki slučajevi iako se vidi pomak u odnosu na prošle periode.

Vrlo retko se daje prilika da deca nešto kažu, ne prikazuju se teme koje bi bile od značaja za publiku koja percepcijom poruka stvara sliku o deci, čak se stvara na osnovu podataka iznesenim u medijima da su deca samo jedna mala bespomoćna bića, dok sve ostalo nije bitno.Ovakvim medijskim pristupom je veoma teško shvatiti prirodu razvoja, osobina i potreba dece.

Što se tiče prava detata vrlo retko se pominju iako su zakonski regulisana i upravo zbog toga ne može se stvoriti ni realna slika o potrebama dece kao dela društva.

Generalno mediji u Srbiji ne pridaju veliki značaj uopše deci, čak i dečiji programi se transformišu u nešto nedefinisano puno reklama koje loše utiču na decu. Rešenje je u obaveznom upoznavanju urednika, novinara i ljudi koji rade sa decom sa zakonskom regulativom koja se tiče prava deteta u svim oblastima društvene zajednice.